Het ZLF
In de ogen
van de drie zuidelijke schuttersbonden
(RKZLSB, St. Gerardus en Eendracht Born-Echt) is het "Federatiefeest" het meest
gezellige feest van het jaar.
Het is minder groots van opzet dan het OLS, maar er heerst altijd een goede
sfeer en het is er ouderwets gezellig en druk.
Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de federatie (1998) heeft dhr. Luc
Wolters een artikel geschreven in het Limburgs Schutterstijdschrift over het
ontstaan en de geschiedenis van het feest en de samenwerkende bonden.
Het betreffende artikel vindt u hieronder met dank aan de schrijver.
Het vijftigste Zuid-Limburgs
Federatiefeest.
de geschiedenis
-door Luc Wolters-
In Valkenburg wordt deze zomer (1998) het Zuid-Limburgs Federatiefeest georganiseerd. De vaste datum hiervoor is twee weken na het Oud Limburgs Schuttersfeest. In Valkenburg vindt de schuttersinvasie dus op zondag 19 juli a.s. plaats. Aan de grote optocht en de wedstrijden zullen maar liefst eenenzestig schutterijen deelnemen. Al deze schutterijen zijn aangesloten bij de drie schuttersbonden in ZuidLimburg, namelijk de Bond Eendracht Born-Echt, de Zuid-Limburgse Schuttersbond en Bond Gerardus Amstenrade. De Valkenburgse schutterij, die dit feest hier organiseert maakt deel uit van de Zuid-Limburgse Schuttersbond. De eerste zes verenigingen uit de optocht zullen aanwezig zijn bij de plechtige opening om 13.30 uur. Het betreft hier de schutterijen St. Joseph uit Buchten, St. Mauritius uit Strucht, St. Gregorius uit Illikhoven, HH. Marcellinus & Petrus uit Geleen, de dienstdoende Stadsschutterij uit Maastricht en de schutterij St. Eligius & Juliana uit Schinveld.
Het vijftigste Zuid-Limburgs Federatiefeest
Organiserende schutterij en gastheer op zondag 19 juli is de schutterij van Valkenburg, die voluit heet Edele Nobele Agtbaere Jonge en Oude Loffelijke schutterye der Stadt en Vrijheyd Valckenborch, kortweg de Jonge en Oude Nobelen. Het bestuur van de Zuid-Limburgse Schuttersfederatie en de organiserende schutterij de Jonge en Oude Nobelen uit Valkenburg zijn niet weinig trots op het feit dat in 1998 in Valkenburg het VIJFTIGSTE ZUIDLIMBURGS FEDERATIEFEEST georganiseerd wordt. Een jubileumfeest met een historische basis. Vijftig jaar geleden startten de drie Zuid-Limburgse schuttersbonden met dit grote schuttersfeest. Wat was de aanleiding hiervoor? Hoe zijn de oprichters tot deze stap gekomen? We nemen dit jubileumschuttersfeest als aanleiding om te kijken hoe het vijftig jaar geleden is gekomen tot de start van het Zuid-Limburgs Federatiefeest.
Het Oud-Limburgs Schuttersfeest: 't grootste en belangrijkste feest
Veel van de bij de drie zuidelijke schuttersbonden aangesloten schutterijen namen vlak na de oorlog ook deel aan het Oud Limburgs Schuttersfeest (OLS). Dit zogenaamde OLS was en is het grootste schuttersfeest in Nederlands en Belgisch Limburg. Thans nemen hier ruim 160 schutterijen aan deel, afkomstig uit de beide Limburgen. Circa 50 jaar geleden was het OLS ook al een zeer groot schuttersfeest. Op het OLS waren de schutterijen uit Zuid-Limburg destijds welkome deelnemers omdat het grote kleurige groepen waren met een mooi uniform en met een rijke traditie, een lust voor het oog. De uniformering was toentertijd nog geen gemeengoed bij alle schutterijen. De schutterijen meer noordelijk uit Limburg hadden dikwijls nog geen uniform, maar droegen slechts een pet en een sjerp. De zuidelijke schutterijen waren bewapend met geweren en waren bovendien actief met het exerceren, zoals dit in het Nederlands leger werd uitgevoerd.
Schutterijen uit Zuid-Limburg wonnen prijzen maar niet het schieten
Tijdens de schuttersfeesten worden tal van
prijzen uitgereikt, variërend van onder meer de beste uitvoering van de muziek
tot de prijzen voor de houding tijdens de optocht of de vele individuele prijzen
voor het mooiste koningspaar en de beste generaal. Met hun uitdossing en
deelname aan exercitie en muziek wonnen de zuidelijke schutterijen doorgaans
veel van de prijzen voor de zogenaamde nevenwedstrijden, zoals de optocht, het
defilé
(d.i. de paradepas voor de eregasten), individuele wedstrijden voor mooiste
generaals, bielemannen en koningsparen, exercitie en muziekwedstrijden. Alleen
het winnen van de schietwedstrijden van het OLS wilde niet lukken. En aan het
winnen van de schietwedstrijd is de grote eer verbonden dat de schutterij die
het schieten wint het OLS het daaropvolgend jaar in eigen dorp of stad
organiseert. Om die reden lukte het ook niet om het OLS eens in het zuiden van
deze provincie te organiseren, omdat hiervoor dus het schieten gewonnen moet
worden.
Daarom een eigen feest: het Zuid-Limburgs Federatiefeest
Juist de organisatie van een dergelijk groot schuttersfeest als het Oud Limburgs Schuttersfeest (OLS) was een hele eer. Maar het was ook financieel zeer belangrijk voor de schutterij, wanneer deze het OLS mocht organiseren. Daarom werden de hoofden in Zuid-Limburg bij elkaar gestoken om te bekijken wat daaraan veranderd kon worden. De schutterijen van de drie zuidelijke schuttersbonden Eendracht Born-Echt, St. Gerardus Amstenrade en R.K. Zuid-Limburgse Schuttersbond te Eys kwamen tot de conclusie dat zij met een eigen schuttersfeest wilden beginnen, waarvan de organisatie niet afhankelijk zou zijn van het winnen van een bepaalde wedstrijd, zoals het schieten tijdens het OLS. Daarom ligt een roulatiesysteem ten grondslag aan de organisatie van het Zuid-Limburgs Federatiefeest. Om toerbeurt per bond en via loting per vereniging wordt bepaald welke schutterij het feest organiseert. Op die manier komen alle bij de drie genoemde schuttersbonden in Zuid-Limburg aangesloten schutterijen een keer aan de beurt. In 1998 is het de beurt aan Valkenburg.
Het Zuid-Limburgs Federatiefeest heeft eigen charme
De aanleiding voor het Zuid-Limburgs Federatiefeest (ZLF) is thans achterhaald en dat is maar goed ook. De zuidelijke schutterijen slaagden er voor en vlak na de oorlog niet in om de schietwedstrijd van het belangrijkste schuttersfeest, het zogenaamde OLS te winnen en daarom kon dit grootse OLS ook niet in het zuiden gehouden worden. Allengs verbeterden echter de schietresultaten van de schutterijen in Zuid-Limburg ten opzichte van hun zusterverenigingen noordelijker in de provincie. Zo won Margraten in 1953 het OLS en vanaf 1970 tot heden wonnen maar liefst dertien schutterijen aangesloten bij de Zuid-Limburgse Federatie het OLS en organiseerden dit grootste schuttersfeest het jaar daarna. Het ZLF heeft evenwel in de loop der afgelopen vijftig jaren zo'n eminente plaats op de Limburgse schutterskalender ingenomen dat het feest niet meer weg te denken is. Veel bezoekers en deelnemende schutters voelen zelfs meer voor het ZLF dan voor het OLS, omdat het ZLF wat kleinschaliger is. Voor de bezoekers is het daarom veel overzichtelijker en de schutters kunnen er vele oude bekenden van andere schutterijen treffen. Het ZLF is daarom een aantrekkelijk feest en trekt tevens een vast en groot publiek, dus ook bij de toeschouwers valt dit typische schuttersfeest in de smaak.
't Grootste schuttersfeest na het OLS
Het allereerste schuttersfeest van de Zuid-Limburgse Federatie werd in 1949 in Buchten georganiseerd. Het Zuid-Limburgs Federatiefeest (ZLF) wordt twee weken na het grootste schuttersfeest, het Oud Limburgs Schuttersfeest (OLS), georganiseerd in de julimaand. Het ZLF is het op een na grootste schuttersfeest in de beide Limburgen (de Nederlandse en de Belgische provincie Limburg) en wordt daarom in de media dikwijls aangeduid als het mini-OLS, als kleinere broer van het Oud-Limburgs Schuttersfeest. Een ander schuttersfeest, dat speciaal voor vrouwen gehouden wordt, het zogenaamde Limburgs Dames Schuttersfeest, zit echter behoorlijk in de lift en groeit nog steeds. Qua deelnemende schutterijen is het Zuid-Limburgs Federatiefeest nog altijd groter en ook de vele nevenwedstrijden zijn tijdens het ZLF veel grootser opgezet. Zo wordt tijdens het ZLF uitgebreid aandacht geschonken aan de muziekwedstrijden, de uitoefening van de exercitie, evenzeer als de uitgebreide beoordelingen van konings- en keizersparen, generaals, bielemannen, marketentsters e.a. Echter in vergelijking met het aantal schutters onder de schietboom wint het Limburgs Dames Schuttersfeest het pleit, omdat daar met name de laatste jaren grote aantallen damesdrietallen aan de schietwedstrijd deelnemen.
De vooruitzichten
In de loop der jaren dat de Zuid-Limburgse Schuttersfederatie (ZLF) actief is, zijn er periodes van voor- en tegenspoed voor het schutterswezen geweest. De laatste tientallen jaren laten een bloeiperiode zien, waarbij in tal van plaatsen nieuwe schutterijen worden opgericht of in ruste zijnde schutterijen heropgericht. De organisatie van het ZLF wordt op basis van een roulatiesysteem om de beurt aan een van de schutterijen aangesloten bij de drie schuttersbonden in Zuid-Limburg toegewezen. Kon bij de start van het ZLF ervan worden uitgegaan dat na vijftig Federatiefeesten weer opnieuw begonnen kon worden met de loting, thans blijkt dit beeld geheel veranderd te zijn. Nog ongeveer twintig schutterijen moeten het Federatiefeest organiseren eer alle bij de drie schuttersbonden aangesloten verenigingen de revue gepasseerd zijn, omdat zich bij de schuttersbond met name in de loop der afgelopen jaren diverse nieuwe schutterijen hebben aangesloten. Dit heeft tot gevolg dat de organisatiecyclus nog enige tijd in beslag zal nemen eer elke schutterij aan de beurt is geweest met de organisatie van het ZLF. Voorlopig kan het ZLF dus vooruit.
In Valkenburg wordt op 19 juli 1998 het vijftigste feest georganiseerd.
Klik hier voor een overzicht van de andere organisatoren